Từ khi chúng ta sinh ra thì mải mê chạy theo những quy ước và định hướng của xã hội cho đến ngày chúng ta nhắm mắt lìa trần. Có lẽ lúc đó chúng ta mới thật sự thoát khỏi vòng kìm hãm của những quy ước, định hướng đó. Và rồi chúng ta trở thành những vong hồn. Cho dù bất cứ chúng ta theo hay không theo tôn giáo nào thì chúng ta cũng là những vong hồn sau khi thọ mạng đã mãn. Đôi khi chúng ta có cái cảm giác sợ hãi hay rờn rợn khi nghe hai từ “vong hồn”, mà quên rằng thật sự rằng một ngày kia hay chỉ trong một hơi thở chúng ta sẽ trở thành những vong hồn. Sau một thời gian tiếp xúc với các vong hồn, tôi chợt nghĩ, ngay khi còn sống ở một lúc nào đó chúng ta nên quán rằng chúng ta là những vong hồn.
Thứ nhất, vong hồn là thần thức hay linh hồn của chúng ta sau khi thân xác của chúng ta tan rã. Vong hồn là dạng chúng sinh ở cõi âm, tồn tại dưới dạng năng lượng. Là vong hồn, chúng ta không còn phải theo quy ước xã hội. Hãy tưởng tượng khi không còn phải thực thi theo quy ước hay định hướng xã hội, chúng ta không cần phải sống dưói những chiếc vỏ bọc, không cần phải giả dối, không cần phải tranh đua, không cần phải so sánh và không cần phải chịu bất kỳ áp lực nào. Chúng ta có thể sống thật với bản thân và những người bên cạnh. Chúng ta được “giải thoát” ra khỏi xiềng xích vô mình của sĩ diện, bản ngã, điều mà khiến chúng sinh cõi trần phải khốn đốn và khổ đau.
Thứ hai, chúng ta nên quán mình là những vong hồn để hiểu được sự thống khổ đến từ vô minh và sự cấp bách của việc tu tập. Những vong hồn oan khuất đầy khổ đau là những người khi còn sống tâm chứa đầy bám chấp, và si mê. Khi còn sống chúng ta còn thân người thì chúng ta có thể kỷ luật và rèn luyện bản thân để buông bỏ ham muốn và si mê bởi khi chúng ta mất thân người, là mất đi cơ hội rèn luyện đó. Những chấp trước sẽ khiến vong hồn chịu nhiều khổ đau. Điều này dẫn đến sự chậm tiến trong hành trình tiến hoá để được đi tái sinh.
Thứ ba, chúng ta nên quán mình là những vong hồn để khởi lòng từ bi đối với chúng sinh ở cõi âm. Họ từng là những người như chúng ta khi còn sống. Một số do vì thiếu sự tu tập hoặc thiếu căn duyên tiếp cận với Phật pháp hoặc thiếu căn cơ khai mở về trí tuệ tâm linh nên khi còn sống do bị vô minh dẫn dắt khiến tâm bị mù mờ đầy ảo tưởng. Vì vậy, chúng ta nên thương cảm và nếu có cơ hội hay khả năng thì giúp họ hoá giải những chấp trước để họ thông suốt và buông bỏ bởi nếu không họ sẽ là những vong hồn vật vã.
Thứ tư, quán vong hồn giúp chúng ta quay về với bản thể bởi bên kia cửa tử sẽ không còn địa vị, chức vụ, giàu hay nghèo, đẹp hay xấu. Không ai phán xét ai, không ai hơn thua ai. Chỉ có một sự thật duy nhất là mỗi vong hồn đều phải đối diện với luật nhân quả trước khi bắt đầu hành trình “học tập” với các vị tiê’n hóa cao hơn để chuẩn bị cho một kiếp sống mới.
Mọi nghịch cảnh hay đau khổ đều là cơ hội hoặc cánh cửa dẫn đến sự giác ngộ. Mọi dính mắc đều là xiềng xích của khổ đau. Hiểu vậy để chúng ta cố gắng thực tập, cố gắng tỉnh thức để có sự bình an trong tâm hồn. Bình an trong tâm hồn là một trong những nấc thang của sự vượt thoát. Chúng ta đón nhận nghiệp quả từ quá khứ với tâm thái rộng mở – đến rồi đi, không chấp, không thù không oán để tâm còn khoảng trống gieo mầm mống bồ đề bởi nó sẽ là những chủng tử, những hạt giống cho kiếp sống mai sau.
Trò chuyện với các vong hồn, tôi thấy họ không phủ nhận không phản biện gì về đời sống trước kia của họ bởi họ không còn bản ngã. Bên kia cửa tử, hầu hết, các vong hồn sẽ được dìu dắt và tu tập bởi những vị với tiến hoá cao hơn, ngoại trừ những vong hồn nhiều oan khuất vẫn còn lẩn quẩn ở cõi trần. Qua sự chỉ giáo và khai ngộ, một số vong hồn hấp thụ tốt và có khả năng sẽ được giao phó đặc nhiệm trở về giúp chúng sinh ở cõi trần. Một số được giao phó nhiệm vụ giúp chúng sinh ở cõi âm, ví dụ an ủi hay tiếp nhận hồ sơ những vong hồn mới. Chúng sinh ở cõi âm cũng gồm nhiều căn cơ khác nhau cũng giống như cõi trần.
Đời sống bên kia cửa tử của chúng ta sướng hay khổ đều do chúng ta định đoạt ngay khi chúng ta còn sống. Vì vậy, quán vong hồn là cách thực tiễn giúp chúng ta khai tâm và khai ngộ. Thật vậy, quán vong hồn là tự đốt lên ngọn đuốc tuệ trong chúng ta. Mỗi chúng ta đều có tiềm ẩn một ngọn đuốc tuệ, có điều chúng ta có muốn sử dụng nó hay không mà thôi. Quán vong hồn giúp chúng ta biết sống trí tuệ và sống tỉnh thức khi chúng ta còn sống, đừng để khi chúng ta chết rồi sẽ trở thành những vong hồn vất vưởng, không siêu thoát.
02.27.2026
Lê Diễm Chi Huệ